Menu
A+ A A-

Νομπελίστες Ιατροί: Albrecht Kossel (1853 – 1927), ο πρωτοπόρος της βιοχημείας και της γενετικής

Ο Γερμανός φυσιολόγος και χημικός Ludwig Karl Martin Leonhard Albrecht Kossel ξεχώρισε για τις πρωτοπόρες έρευνές στη γενετική. Κατάφερε να απομονώσει και να περιγράψει τις πέντε οργανικές ενώσεις του νουκλεϊκού οξέος: αδενίνη, κυτοσίνη, γουανίνη, θυμίνη και ουρακίλη. Οι ενώσεις αυτές αποτέλεσαν το κλειδί για το σχηματισμό του DNA και του RNA.

Επίσης, ιδιαίτερα σημαντικές υπήρξαν οι έρευνές του γύρω από τη σύνθεση των πρωτεϊνών. Οι μελέτες του οδήγησαν στην ανακάλυψη της πολυπεπτιδικής φύσης του μορίου της πρωτεΐνης.

Τα πρώτα χρόνια

Γεννήθηκε στις 16 Σεπτεμβρίου 1853 στην πόλη Rostock της Γερμανίας. Ήταν γιος του Albrecht Karl Ludwig Enoch Kossel που ήταν έμπορος και της Clara Jeppe Kossel.

Ο νεαρός Albrecht Kossel φοίτησε στο Γυμνάσιο του Rostock, όπου φανέρωσε την κλίση του στη μελέτη της χημείας και των βοτάνων.

Το 1872 εισήχθη στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Strassburg, απ’ όπου αποφοίτησε το 1878. Κατά τη διάρκεια των φοιτητικών του χρόνων εκτέλεσε τις έρευνές του υπό την επίβλεψη του Felix Hoppe – Seyler, ο οποίος ήταν επικεφαλής του τμήματος βιοχημείας, του μοναδικού τμήματος που υπήρχε στη Γερμανία της εποχής.

Την ίδια περίοδο, ο Kossel είχε την ευκαιρία να παρακολουθήσει διαλέξεις μερικών εκ των σημαντικοτέρων ιατρών της εποχής όπως των Anton de Bary, Waldeyer, August Kundt και του Baeyer.

Σταδιοδρομία

Με την αποφοίτησή του ο Kossel εργάστηκε ως βοηθός έρευνας στο εργαστήριο του Felix Hoppe – Seyler. Την περίοδο εκείνη ο Hoppe – Seyler ασχολούνταν επισταμένως με την έρευνα μίας όξινης ουσίας που είχε απομονωθεί από το πύον ενός κυττάρου ενός παλιού μαθητή του.

Αντίθετα με τις πρωτεΐνες, η ουσία περιείχε σημαντικές ποσότητες φωσφόρου, αλλά με την υψηλή οξύτητα, δεν αντιστοιχούσε σε κάποια κυτταρική ουσία από αυτές που είχαν παρατηρηθεί.

Ο Kossel έδειξε ότι η ουσία που ονομάζεται «νουκλεΐνη», αποτελούνταν από ένα πρωτεϊνικό συστατικό και ένα συστατικό μη – πρωτεΐνης. Ο Kossel απομόνωσε περαιτέρω και περιέγραψε το συστατικό της μη – πρωτεΐνης. Η ουσία αυτή έγινε γνωστή ως νουκλεϊκό οξύ, το οποίο περιέχει τη γενετική πληροφορία που βρίσκεται σε όλα τα ζώντα κύτταρα.

Λίγα χρόνια αργότερα, το 1883, ο Kossel άφησε το Strassburg για να γίνει διευθυντής του τμήματος Χημείας του Φυσιολογικού Ινστιτούτου στο Πανεπιστήμιο του Berlin, αντικαθιστώντας τον Eugen Baumann και εργάστηκε υπό την επίβλεψη του Emil du Bois-Reymond.

Ο Kossel συνέχισε την προηγούμενη εργασία του σχετικά με τα νουκλεϊκά οξέα. Κατά την περίοδο 1885 – 1901, ήταν σε θέση να απομονώσει και να ονομάσει πέντε συστατικά οργανικών ενώσεων: αδενίνη, κυτοσίνη, γουανίνη, θυμίνη και ουρακίλη. Αυτές οι ενώσεις είναι τώρα γνωστές συλλογικά ως νουκλεοβάσεις, και παρέχουν τη μοριακή δομή αναγκαία στο σχηματισμό σταθερών DNA και μορίων RNA.

Το 1895, ο Kossel διατελούσε Καθηγητής Φυσιολογίας, καθώς και Διευθυντής του Φυσιολογικού Ινστιτούτου στο Πανεπιστήμιο του Marburg. Την περίοδο εκείνη, ξεκίνησε τις έρευνές του για τη χημική σύνθεση των πρωτεϊνών, τις μεταβολές στις πρωτεΐνες κατά την διάρκεια του μετασχηματισμού τους σε πεπτόνη, τα πεπτιδικά συστατικά των κυττάρων, και άλλες έρευνες.

Το 1896, ανακάλυψε την ιστιδίνη και στη συνέχεια επεξεργάστηκε την κλασσική μέθοδο για τον ποσοτικό διαχωρισμό των «βάσεων hexone" (τα άλφα-αμινοξέα αργινίνη, ιστιδίνη, και λυσίνη). Ήταν επίσης ο πρώτος που απομόνωσε τη θεοφυλλίνη, ένα θεραπευτικό φάρμακο που βρίσκεται φυσικά στο τσάι και στα κακάο φασόλια.

Το 1901, κατέλαβε παρόμοια θέση στο Πανεπιστήμιο της Heidelberg, και έγινε Διευθυντής του Ινστιτούτου Heidelberg για την έρευνα πρωτεΐνης. Η έρευνά του προέβλεψε την ανακάλυψη του πολυπεπτιδίου του μορίου πρωτεΐνης.

Ακολούθως, από κοινού μαζί με τον διακεκριμένο μαθητή του Henry Drysdale Dakin μελέτησαν την αργινάση, το ένζυμο που υδρολύει την αργινίνη σε ουρία και ορνιθίνη. Αργότερα ανακάλυψε την αγματίνη στη ρέγγα αυγοτάραχου και επινόησε μια μέθοδο για την παρασκευή της.

Το 1924 ο Kossel έγινε ομότιμος Καθηγητής, αλλά συνέχισε να παραδίδει μαθήματα στο Πανεπιστήμιο της Heidelberg. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του, διηύθυνε μια σημαντική έρευνα για τη σύνθεση των πρωτεϊνών των τύπων της πρωταμίνης και της ιστόνης.

Βραβείο Νόμπελ

Το 1910 του απενεμήθη το Βραβείο Νόμπελ ιατρικής και φυσιολογίας «σε αναγνώριση της συνεισφοράς του στο γνωστικό μας αντικείμενο της κυτταροχημείας μέσω της εργασίας του στον χώρο των πρωτεϊνών, ανάμεσα στις οποίες και τα νουκλεοτίδια».

Συγγραφικό έργο

Ο Kossel εκτός από το πλούσιο ερευνητικό έργο συνέγραψε μία σειρά ιατρικών έργων, τα σημαντικότερα εκ των οποίων είναι τα εξής: «Έρευνες για την νουκλεΐνη και τα προϊόντα που παράγονται από την πέψη της» (1881), «Τα κύτταρα και οι ιστοί των ζώων (έργο που αποτέλεσε προϊόν της συνεργασίας του με τους Behrens και Schiefferdecker)» (1888), «Ιατροχημικές μελέτες» (1888), «Οι ιστοί του ανθρώπινου σώματος και η μικροσκοπική τους εξέταση» (1889 – 1891), «Τα προβλήματα της Βιοχημείας» (1908) και «Οι σχέσεις ανάμεσα στη Χημεία και τη Φυσιολογία» (1913).

Διακρίσεις

Το 1923 ο Kossel ορίστηκε εκπρόσωπος της Γερμανίας στο 11ο Συνέδριο Φυσιολογίας που διεξήχθη στο Edinburgh της Σκωτίας. Όταν εμφανίστηκε για την ομιλία του το σύνολο των συγκεντρωμένων επιστημόνων τον υποδέχθηκε με επευφημίες που κράτησαν αρκετά λεπτά. Κατά τη διάρκεια του Συνεδρίου του απονεμήθηκε το τιμητικό πτυχίο του Πανεπιστημίου του Edinburgh.

Προς τιμήν του, το Ινστιτούτο Νευροαναγεννητικής του στο Πανεπιστήμιο του Rostock φέρει το όνομά του.

Επίλογος

Πέθανε στις 5 Ιουλίου 1927 έπειτα από επαναλαμβανόμενη επίθεση στηθάγχης και θάφτηκε στη Heidelberg.

Ο Kossel υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους επιστήμονες της βιοχημείας και της γενετικής. Με την απομόνωση και τον καθορισμό των νουκλεϊκών οξέων και των νουκλεοβάσεων, παρείχε τις αναγκαίες πληροφορίες που οδήγησαν στο μοντέλο της διπλής έλικας του DNA, που επινοήθηκε από τον James D. Watson και Francis Crick το 1953.

Πηγές: Λασκαράτος Γ. Ιωάννης, Ιστορία της Ιατρικής, 2η έκδοση, εκδόσεις Πασχαλίδης, Αθήνα 2012, Εγκυκλοπαίδεια Δομή, Wikipedia, Historical Quest, Nobel Prize Awards

Γεώργιος – Κωνσταντίνος Πήλιουρας

επιστροφή στην κορυφή