Menu
A+ A A-

Νομπελίστες Ιατροί: Paul Ehrlich (1854 – 1915), ο θεμελιωτής της ανοσοβιολογίας και της χημειοθεραπείας

Ο Γερμανός μικροβιολόγος Paul Ehrlich θεωρείται ως ο κατεξοχήν θεμελιωτής της ανοσοβιολογίας και της χημειοθεραπείας. Υπήρξε ο δημιουργός του πρώτου πραγματικού αποτελεσματικού φαρμάκου κατά της σύφιλης.

Τα πρώτα χρόνια

Γεννήθηκε στις 14 Μαρτίου 1854 στη μικρή πόλη Stelhlen κοντά στο Breslau που σήμερα βρίσκεται στην Πολωνία.

Επιθυμία του νεαρού Ehrlich ήταν να ασχοληθεί με την ζωγραφική που ήταν τότε η μεγάλη του αγάπη, συνάντησε όμως την αντίδραση των γονιών του οι οποίοι, διακρίνοντας τις ικανότητές του, επιθυμούσαν να ασχοληθεί με την ιατρική.

Το ενδιαφέρον του για τις εικαστικές τέχνες αποδείχθηκε πολύτιμο για την εξέλιξή του ως ιατρού. Ο Ehrlich εκμεταλλεύτηκε την ενασχόλησή του με την παρατήρηση των χρωστικών ουσιών, καθώς ως φοιτητής ιατρικής καταπιάστηκε με τη μελέτη και παρατήρηση των διαφόρων χρωστικών των ζωικών ιστών invivo που έμελε να αποτελέσει το κύριο θέμα της διδακτορικής διατριβής του.

Σπούδασε ιατρική στα Πανεπιστήμια του Breslau, του Strasbourg, του Freiburg για να καταλήξει στη Leipzig, όπου εκπόνησε τη διδακτορική διατριβή του το 1882.

Μοναδικό αμφιλεγόμενο σημείο της ζωής του αποτέλεσε η υπογραφή του στο περίφημο «Μανιφέστο των 93 επιστημόνων» που προέρχονταν από διαφόρους κλάδους και υπερασπίζονταν την πολιτική του μιλιταρισμού της Γερμανίας που οδήγησε στο ξέσπασμα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Σταδιοδρομία

Την περίοδο εκπόνησης της διδακτορικής του διατριβής, ο Ehrlich πείστηκε βάσει των πειραμάτων που διεξήγε ότι υπάρχει μια εκλεκτική συγγένεια ορισμένων ιστών προς ορισμένες χημικές ουσίες. Το συμπέρασμά του αυτό τον επηρέασε σε όλη τη μετέπειτα ερευνητική του σταδιοδρομία.

Εργάστηκε αρχικά ως βοηθός ιατρικού Διευθυντή στο παλαιότερο νοσοκομείο του Βερολίνου, το Charité, υπό τις οδηγίες του Theodor Frerichs, θεμελιωτή της πειραματικής κλινικής ιατρικής.

Κατά την πρώιμη αυτή ερευνητική του περίοδο επικεντρώθηκε στη χρώση με ανιλίνη των εμμόρφων συστατικών του αίματος και με βάση τη χρώση των κοκκίων των πολυμορφοπυρήνων λευκοκυττάρων διαχώρισε τους τρεις γνωστούς ως τις μέρες μας τύπους, παρατήρηση που έμελε να επιφέρει πολλές άλλες στον τομέα της αιματολογίας.

Στη συνέχεια, το 1890 ξεκίνησε τη συνεργασία του με το Ινστιτούτο Koch του Βερολίνου, στο οποίο έλαβε και τον τίτλο του Αναπληρωτή Καθηγητή.

Συνδέθηκε φιλικά με τον επίσης βραβευθέντα με Νόμπελ Ιατρικής και Φυσιολογίας Emil von Behring και ανέλαβε να συνεχίσει τις εργασίες του στην διφθεριτική τοξίνη.

Ο Ehrlich διατύπωσε τη θεωρία των πλαγίων πλευρικών αλύσεων. Έτσι, υπέθεσε ότι τα ζώντα πρωτοπλασματικά μόρια συνίστανται από ένα σταθερό πυρήνα και ασταθείς περιφερικές αλύσεις, οι οποίες είναι ικανές να συνάπτονται χημικά με διάφορες ουσίες και να εξουδετερώνουν τις τοξίνες με την ένωσή τους με αυτές και με ταυτόχρονη απόσπαση των πλευρικών αλύσεων οι οποίες απελευθρώνονται στο αίμα.

Το 1906 του παραχωρήθηκε ένα ειδικό Ινστιτούτο, στο οποίο ο Ehrlich ασχολήθηκε με τη χημειοθεραπεία, αποτελώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο τον ιδρυτή του νέου τότε κλάδου της ιατρικής. Ασχολήθηκε με τη θεραπεία της τρυπανοσωμίασης με ειδικές χρωστικές, αναθερμαίνοντας τις παλιές του εργασίες και αντιλήψεις.

Η πεποίθηση του Ehrlich ότι οι χημικές ουσίες δεν αντιδρούν παρά μόνο με ιστούς με τους οποίους έχουν συγγένεια οδήγησε στην επιτυχία της ανακαλύψεως του φαρμάκου salvarsanή 606, που υπήρξε το πρώτο πραγματικό αποτελεσματικό φάρμακο κατά της σύφιλης. Το salvarsan ανακαλύφθηκε με τη συνδρομή και του Ιάπωνα συνεργάτη του Sahachiro Sata.

Τέλος, ο Ehrlich υποστήριξε πως για κάθε παθογόνο μικροοργανισμό υπάρχει η αντίστοιχη ειδική χημική ουσία, η οποία προκαλεί την αποστείρωση. Οι ουσίες αυτές έλαβαν την ονομασία «μαγικά βόλια» και αποτέλεσαν τον πρόδρομο της αντίληψης των μονοκλωνικών αντισωμάτων που ανακαλύφθηκαν κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα.

Βραβείο Νόμπελ

Το 1908 από κοινού μαζί με τον Ρώσο βιολόγο και ζωολόγο Ilya Mechnikov τους απενεμήθη το Βραβείο Νόμπελ ιατρικής και φυσιολογίας «σε αναγνώριση της συνεισφοράς τους στον τομέα του ανοσοποιητικού συστήματος».

Διακρίσεις

Κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του ο Ehrlich έλαβε πλήθος τιμητικών διακρίσεων. Το 1896 έλαβε τον τίτλο του Πρώσου Ιατρικού Συμβούλου. Το 1903 έλαβε την υψηλότερη διάκριση που μπορούσε να λάβει ένας Πρώσος επιστήμονας, το Μεγάλο Χρυσό Μετάλλιο της Επιστήμης.

Ακολούθως, το 1904 ανακηρύχθηκε επίτιμος Διδάκτορας στο Πανεπιστήμιο του Chicago και το 1907 του απενεμήθη το τιμητικό διδακτορικό δίπλωμα από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.

Συγγραφικό Έργο

Το σύνολο των επιστημονικών του άρθρων εκδόθηκε σε τρεις τόμους, αρκετά χρόνια μετά το θάνατό του, με την επιμέλεια του A. von Wassermann την περίοδο 1956 – 1960.

Επίλογος

Πέθανε στις 20 Αυγούστου 1915. Οι εργασίες και τα ερευνητικά του πειράματα στους τομείς της αιματολογίας, της ανοσολογίας και της χημειοθεραπείας δημιούργησαν νέα δεδομένα στην ιατρική επιστήμη της εποχής του. Αρκετοί μετέπειτα γνωστοί ερευνητές στηρίχτηκαν στις επιστημονικές του υποθέσεις και τα πορίσματα των ερευνών του, για να επιτύχουν τις δικές τους ανακαλύψεις.
 
Πηγές: Λασκαράτος Γ. Ιωάννης, Ιστορία της Ιατρικής, 2η έκδοση, εκδόσεις Πασχαλίδης, Αθήνα 2012, Εγκυκλοπαίδεια Δομή, Wikipedia, Historical Quest, Nobel Prize Awards
 
Γεώργιος – Κωνσταντίνος Πήλιουρας
επιστροφή στην κορυφή