Menu
A+ A A-

Παγκόσμια Ημέρα κατά του Διαβήτη 14 Νοεμβρίου: τετραπλασιασμός των κρουσμάτων στην Ελλάδα

Η σημερινή Παρασκευή 14 Νοεμβρίου είναι Παγκόσμια Ημέρα κατά του Διαβήτη, που αποτελεί μία ολοένα αυξανόμενη παγκόσμια απειλή με τους ασθενείς σε όλο τον κόσμο να ανέρχονται σε 381 εκατομμύρια.

Δυστυχώς και στην Ελλάδα καταγράφεται τετραπλασιασμός των κρουσμάτων σακχαρώδους διαβήτη, ενώ υπολογίζεται ότι 1 στους 3 Έλληνες θα εμφανίσουν διαβήτη σε μεγάλη ηλικία.

Εκτιμάται δε ότι 12% του πληθυσμού πάσχει από Σακχαρώδη Διαβήτη, δηλαδή περίπου 1,2 εκατομμύρια πολιτών. Σε 18 ανέρχονται τα διαβητολογικά κέντρα σε όλη την Ελλάδα και σε 63 τα διαβητολογικά ιατρεία, ενώ λειτουργεί η ειδική γραμμή 1535 για ραντεβού.

Τα στοιχεία που δόθηκαν στη δημοσιότητα με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Διαβήτη είναι συγκλονιστικά:

-         Ο Σακχαρώδης Διαβήτης ως αποτέλεσμα διαταραχής στην έκκριση της ινσουλίνης, ευθύνεται για μακροχρόνιες επιπλοκές στους οφθαλμούς, νεφρούς, στο περιφερικό νευρικό σύστημα, στην καρδιά και στα αγγεία οδηγώντας ακόμη και στον θάνατο, γι’ αυτό και αποτελεί νόσο ισοδύναμη με την στεφανιαία!

-         Υπολογίζεται ότι ο διαβήτης αποτελεί πλέον τη συχνότερη αιτία τύφλωσης, νεφρικής ανεπάρκειας, καρδιοαγγειακών νοσημάτων και ακρωτηριασμού των άκρων.

-         το 2025 αναμένεται να νοσήσουν από διαβήτη περί τα 480 εκατομμύρια άνθρωποι σε όλον τον κόσμο όταν το 1985 ήταν μόλις 40 εκατομμύρια.

-         Το 1/3 των αμερικανών θα εμφανίσουν διαβήτη κατά τη διάρκεια της ζωής τους εξαιτίας του τρόπου ζωής τους. Ειδικότερα το 40% των αμερικανών που γεννήθηκαν μετά το 2000, θα αναπτύξει διαβήτη σε κάποια στιγμή της ζωής του λόγω του ανθυγιεινού τρόπου διατροφής και του υψηλού ποσοστού παχύσαρκων παιδιών!

-         Ακόμα και στην Κίνα εμφανίστηκε αύξηση των κρουσμάτων κατά 4.5 φορές τα τελευταία 6 χρόνια που σχετίζεται με τον μιμητισμό του αμερικάνικου μοντέλου ζωής.

Το 4-5% των διαβητικών εμφανίζουν έλκη στα πόδια

Tο 4-5% των διαβητικών ασθενών στην Ελλάδα εμφανίζουν έλκη στα πόδια, κάτι που πρακτικά σημαίνει ότι περίπου 50.000 συνάνθρωποί μας διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο ακρωτηριασμού. Είναι χαρακτηριστικό ότι στη χώρα μας πραγματοποιούνται ετησίως περίπου 3.000 ακρωτηριασμοί κάτω άκρων.
 
Αν δεν αντιμετωπιστούν έγκαιρα οι χρόνιες αγγειακές επιπλοκές του διαβήτη, σημειώνουν χαρακτηριστικά ο πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Μελέτης Παθήσεων Διαβητικού Ποδιού (ΕΜΕΔΙΠ), Χρήστος Μανές και ο γενικός γραμματέας, Νικόλαος Τεντολούρης, μπορεί να αποβούν μοιραίες.
 
Όπως κάνουν σαφές, οποιοσδήποτε πόνος στα κάτω άκρα, οποιαδήποτε σχισμή, ιδίως στα πέλματα, πρέπει να αναφέρεται άμεσα στο θεράποντα ιατρό. Πόδια που ελέγχονται καθημερινά δεν εμφανίζουν σοβαρά προβλήματα, ή και αν ακόμα εμφανίσουν, έχουν πολλές πιθανότητες για πλήρη θεραπεία. Εφόσον οι ασθενείς ελέγχονται κάθε μέρα για τυχόν έλκη ή αλλαγή του χρώματος (προς το σκούρο) και αναφέρονται αμέσως στον ιατρό τους, η έγκαιρη αντιμετώπιση μπορεί να τους απαλλάξει από τον κίνδυνο του ακρωτηριασμού.
 
Την ίδια στιγμή, το οικονομικό κόστος για το σύστημα υγείας είναι μεγάλο, καθώς η μακροχρόνια παραμονή του ασθενούς στο νοσοκομείο, τα έξοδα αποκατάστασης, η αυξημένη ανάγκη οικιακής φροντίδας και κοινωνικών υπηρεσιών, η απώλεια θέσεων εργασίας και η πρόωρη συνταξιοδότηση που ακολουθούν έναν ακρωτηριασμό, το εκτινάσσουν στα ύψη.
 
Το 70% των ακρωτηριασμών παγκοσμίως αφορά διαβητικούς

Όπως προκύπτει από τα στοιχεία, σε παγκόσμια κλίμακα πραγματοποιείται ένας ακρωτηριασμός κάτω άκρου κάποιου συνανθρώπου μας κάθε 30 δευτερόλεπτα.
 
Το 70% των ακρωτηριασμών που διενεργούνται σε όλο τον κόσμο αφορά διαβητικούς ασθενείς, οι οποίοι διατρέχουν 25 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο να χάσουν το ένα ή και τα δύο πόδια σε σύγκριση με άλλους, επισημαίνει η Παγκόσμια Ομοσπονδία Διαβήτη (I.D.F.). Υπολογίζεται επίσης ότι 300.000 άτομα ανήκουν στις ομάδες υψηλού κινδύνου εμφάνισης ελκών των κάτω άκρων, ενώ το 25% των διαβητικών ασθενών θα εμφανίσει έλκος έστω και μία φορά κατά τη διάρκεια της ζωής τους. Στατιστικά, 1.000.000 άτομα με σακχαρώδη διαβήτη παγκοσμίως αναγκάζονται να υποβληθούν σε ακρωτηριασμό ενός άκρου τους σε ετήσια βάση.
 
Συμβουλές

Υπάρχουν ωστόσο απλές χρηστικές οδηγίες, που μπορούν να ακολουθήσουν τα άτομα με Διαβήτη:

- Δεν περπατάμε ποτέ ξυπόλυτοι.
- Ελέγχουμε κάθε βράδυ τα πόδια μας για μικροαμυχές, πληγές ή αλλαγή του χρώματος των δακτύλων.
- Χρησιμοποιούμε καθρεφτάκι για να ελέγξουμε τα πέλματα αν υπάρχουν πληγές.
- Ελέγχουμε τα παπούτσια αν υπάρχει καμιά ραφή ή κανένα καρφί που μπορεί να προκαλέσει τραύμα.
- Δεν πλησιάζουμε τα πόδια σε θερμαντικά σώματα (υπάρχει κίνδυνος εγκαυμάτων). Πλένουμε τα πόδια με χλιαρό νερό κάθε βράδυ.
- Αν τα πέλματα είναι ξηρά χρησιμοποιούμε ειδικούς αφρούς, όχι βαζελίνη.
- Κόβουμε τα νύχια σε ευθεία γραμμή ώστε να μην υπάρχουν αιχμές που τραυματίζουν τα πόδια μας.
- Δεν αφαιρούμε τους κάλους μόνοι μας. Απευθυνόμαστε πάντα σε εξειδικευμένο προσωπικό.

381 εκατομμύρια σε όλο τον κόσμο οι διαβητικοί

Ο αριθμός των ατόμων με σακχαρώδη διαβήτη παγκοσμίως ξεπερνά τα 381 εκατομμύρια, ενώ στη χώρα μας οι ασθενείς υπολογίζονται σε 700.000 - 900.000. Κάθε χρόνο προστίθενται 35.000 - 40.000 νέες περιπτώσεις, εκ των οποίων 500 παιδιά ηλικίας κάτω των 16 ετών.

Τα στοιχεία αυτά του IDF (International Diabetes Federation), προκαλούν σίγουρα προβληματισμό και δεν μπορούν να καθησυχάζουν κανένα. Η Ελληνική Διαβητολογική Εταιρεία πραγματοποιεί φέτος (2014) πανελλαδική μελέτη για τον επιπολασμό, τον έλεγχο και τις επιπλοκές του ΣΔ, η οποία θα είναι η που που έχει διεξαχθεί ποτέ και τα αποτελέσματα της θα βοηθήσουν στην καλύτερη αντιμετώπιση της νόσου.

Τα παραπάνω επισήμανε ο πρόεδρος της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας (Ε.Δ.Ε.), Αλέξιος Σωτηρόπουλος, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου. Με αφορμή τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Διαβήτη (14 Νοεμβρίου), η Ε.Δ.Ε. θέλησε να ενημερώσει την επιστημονική κοινότητα, τους κρατικούς φορείς και την κοινή γνώμη για τα νέα δεδομένα γύρω από το σακχαρώδη διαβήτη, καθώς και την αξία της πρόληψης και της ρύθμισής του.

Κατά τα λεγόμενα του προέδρου της Εταρείας, «η θεαματική αύξηση του ΣΔ2 τόσο στους ενήλικες, όσο και στα παιδιά και στους εφήβους, οφείλεται κυρίως στην εντυπωσιακή αύξηση του επιπολασμού της παχυσαρκίας. Συνεπώς, η αντιμετώπιση τόσο του ΣΔ1, όσο και του ΣΔ2, εστιάζεται κυρίως στην προαγωγή ενός πιο υγιεινού τρόπου ζωής. Η σωματική άσκηση και κυρίως ο τρόπος διατροφής, που έχουν ως στόχο την απώλεια του σωματικού βάρους, αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο αντιμετώπισης του Σ.Δ και είναι αποτελεσματικά μέσα πρόληψής του».

Δεν είναι τυχαίο που το φετινό μήνυμα της καμπάνιας της Διεθνούς Ομοσπονδίας για το Διαβήτη (IDF – International Diabetes Federation) εστιάζει στην αξία της υγιεινής διατροφής, ενώ θέτει έναν στόχο τουλάχιστον 30 λεπτών καθημερινής άσκησης (πχ. γρήγορο περπάτημα, κολύμβηση, ποδηλασία ή χορό), η οποία μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης ΣΔ2 από 35-40%.

Όσον αφορά στη θεραπεία, ο κ. Σωτηρόπουλος εξήγησε ότι «στα άτομα με ΣΔ2 η γλυκαιμική ρύθμιση συνήθως επιτυγχάνεται με τη χορήγηση αντιδιαβητικών δισκίων εκ των οποίων άλλα διεγείρουν το πάγκρεας να εκκρίνει περισσότερη ινσουλίνη, άλλα μειώνουν την αντίσταση στην ινσουλίνη και άλλα επιβραδύνουν την απορρόφηση των υδατανθράκων από το έντερο. Επιπλέον, υπάρχει και μια νέα κατηγορία που βοηθάει την απέκκριση περίσσειας γλυκόζης από το νεφρό. Όταν τα δισκία δεν επαρκούν χρειάζεται χορήγηση ινσουλίνης σε ενέσιμη μορφή. Κατά την εξέλιξη του ΣΔ2, στους συνδυασμούς των παραπάνω δισκίων χρειάζεται να προστεθεί βασική δόση ινσουλίνης ή και μετάταξη σε πλήρη ινσουλινοθεραπεία. Επίσης, απαιτείται και η ρύθμιση των άλλων παραγόντων καρδιαγγειακού κινδύνου που συχνά συνοδεύουν τον Σ.Δ., όπως της υπέρτασης, της δυσλιπιδαιμίας, της παχυσαρκίας και του καπνίσματος».

Αυξανόμενη παγκόσμια απειλή για την υγεία 

Από την πλευρά της, η υφυπουργός Υγείας, Κατερίνα Παπακώστα, ανέφερε πως ο σακχαρώδης διαβήτης είναι μια ολοένα αυξανόμενη παγκόσμια απειλή για την υγεία. «Ο ΣΔ2 δρα ύπουλα και παραμένει αδιάγνωστος για πολλά χρόνια και αυτό υπογραμμίζει επιτακτικά την πρακτική σημασία και αναγκαιότητα της Παγκόσμιας Ημέρας για τον Διαβήτη».

Κατέθεσε πως στην Ελλάδα πάσχει περίπου το 12% του πληθυσμού και σημείωσε πως σε όλες τις Υγειονομικές Περιφέρειες, έχουν συσταθεί Διαβητολογικά Κέντρα και Ιατρεία, με σκοπό την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση του διαβήτη καθώς και την παροχή ειδικής εκπαίδευσης και κοινωνικής φροντίδας στους ασθενείς. Κατά την κ. Παπακώστα «η 14η Νοεμβρίου έχει καθιερωθεί από τη Διεθνή Ομοσπονδία Διαβήτη, τα Ηνωμένα Έθνη και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (Π.Ο.Υ.) ως απάντηση στην κλιμακούμενη συχνότητα εμφάνισης του σακχαρώδη διαβήτη παγκοσμίως».

Η πρόεδρος της επιτροπής ερευνών της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας (ΕΣΔΥ), Ελπίδα Πάβη, τόνισε πως ο ΣΔ αποτελεί σήμερα ένα από τα μείζονα προβλήματα δημόσιας υγείας τόσο στις ανεπτυγμένες όσο και στις αναπτυσσόμενες οικονομίες. Σημείωσε επίσης, πως λόγω της υψηλής συχνότητας εκδήλωσης αλλά και των αναγκών των πασχόντων, ο ΣΔ2 ευθύνεται για σημαντικές υγειονομικές δαπάνες στα συστήματα υγείας. Ο ΣΔ επιβαρύνει το σύστημα υγείας στην Ελλάδα με περίπου 1 δις ευρώ. Βασικός παράγοντας για το κόστος της νόσου είναι η ρύθμιση του διαβήτη: «Μελέτες για την Ελλάδα δείχνουν ότι το μέσο άμεσο ιατρικό κόστος ανά ασθενή με ΣΔ2 ανά έτος ανέρχεται σε περίπου 1.300 ευρώ μη συμπεριλαμβανομένου του κόστους των επιπλοκών. Το κόστος αυτό διαφοροποιείται σε 983 ευρώ για ασθενείς με ρυθμισμένο διαβήτη, και σε 1.570 ευρώ για τους μη ρυθμισμένους διαβητικούς. Αν συμπεριληφθούν οι επιπλοκές, το κόστος αυξάνεται σε περίπου 2.900 ευρώ».

Σύμφωνα με την κα Ε. Πάβη, ο διπλός στόχος που είναι η αύξηση της ποιότητας ζωής του ασθενούς, με ταυτόχρονη μείωση του κόστους, θα επιτευχθεί μέσα από μια ολοκληρωμένη παροχή φροντίδας των διαβητικών ατόμων, που αφορά τόσο στην οργάνωση της υποστήριξης του ασθενή, όσο και στην ενσωμάτωση των νέων τεχνολογιών, των νεότερων φαρμάκων με καινοτόμους μηχανισμούς δράσης, με βάση την επιστημονική τεκμηρίωση.

Η πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Αγώνος κατά του Νεανικού Διαβήτη (ΠΕΑΝΔ), Σοφία Μανέα, τέλος, χάρισε σε όλους ένα πολύ αισιόδοξο μήνυμα που αποδεικνύει ότι η ζωή με το διαβήτη δεν σταματά, αλλά γίνεται ακόμη πιο δημιουργική. Όπως επισήμανε χαρακτηριστικά η κ. Μανέα, «η κάθε αρχή είναι δύσκολη όμως στη συνέχεια αντιλαμβάνεσαι ότι η συνύπαρξη με το διαβήτη είναι μια σχέση ειλικρινής που θα σε ανταμείψει αν και εσύ φερθείς έξυπνα. Ναι το ότι έχω διαβήτη, με κάνει διαφορετική από τον υπόλοιπο κόσμο, αυτό όμως αποτελεί και το μυστικό για την ποιότητα της ζωής μου. Ίσως αν δεν ερχόταν ο διαβήτης, δεν θα μπορούσα σήμερα να σας το επιβεβαιώσω».

Εκδηλώσεις - Κινητοποίηση

Πληθώρα εκδηλώσεων ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης έλαβαν χώρα φέτος στη χώρα μας με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Διαβήτη.

Κινητοποίηση κατά του Διαβήτη από τον τομέα Υγείας του ΙΕΚ ΑΚΜΗ

Με κεντρικό μήνυμα «Ας περιορίσουμε το Διαβήτη» και με αφορμή την παγκόσμια Ημέρα κατά του Διαβήτη 14 Νοεμβρίου, ο τομέας υγείας του ΙΕΚ ΑΚΜΗ με τη συνεργασία της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρίας-ΕΔΕ, του Ελληνικού Κολλεγίου Μεταβολικών Νοσημάτων-Ε.ΚΟ.ΜΕ.Ν, της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Διαβητικών Ελλάδος και του Κοινωνικού Προγράμματος «Προσέχω το Διαβήτη μου», οργάνωσαν μεγάλη κινητοποίηση με σκοπό την ενημέρωση του κόσμου για τη σύγχρονη μάστιγα και στους τρόπους πρόληψης ή αντιμετώπισής της.

Στην εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στο Public Συντάγματος, σπουδαστές του τομέα υγείας του ΙΕΚ ΑΚΜΗ, με τη συνδρομή μεγάλων φαρμακευτικών εταιριών, γιατρών και διαβητολόγων παρείχαν δωρεάν μετρήσεις σακχάρου σε πολίτες όλων των ηλικιών με μετρητές της εταιρείας WinMedica και προσέφεραν ενημερωτικό υλικό σχετικά με τη νόσο, ενώ παράλληλα σπουδαστές δημοσιογραφίας, κατέγραψαν σε μεγάλη δημοσιογραφική έρευνα το βαθμό γνώσης και ενημέρωσης του κόσμου -ιδιαιτέρως των νέων ατόμων- για τη μάστιγα.

Στο πλαίσιο της διοργάνωσης, ο Πρόεδρος του Ελληνικού Κολλεγίου Μεταβολικών Νοσημάτων-Ε.ΚΟ.ΜΕ.Ν και Δ/ντής της Α’ Παθολογικής Κλινικής του Τζανείου Νοσοκομείου, Dr Ανδρέας Μελιδώνης, έδωσε τη διάσταση του προβλήματος που έχει πάρει πλέον διαστάσεις επιδημίας ή και πανδημίας κυρίως λόγω του τρόπου διαβίωσης, ενώ και η οικονομική κρίση φαίνεται να έχει συμβάλλει με τη σειρά της στη ραγδαία ανάπτυξή του.

Κύριες αιτίες για την ανάπτυξη διαβήτη αποτελεί ο λεγόμενος «τοξικός τρόπος διαβίωσης» στην κοινωνία του καταναλωτισμού δηλαδή:

1. Κακή διατροφή-παχυσαρκία, ιδιαίτερα πλέον από την παιδική ηλικία

2. Έλλειψη άσκησης

3. Υπερκατανάλωση ζάχαρης και λιπών

4. Χαμηλή πρόσληψη φυτικών ινών

5. Υψηλή κατανάλωση αλκοόλ

6. Στρες

ενώ σημαντικό παράγοντα αύξησης των κρουσμάτων αποτελεί και η κρίση, καθώς ο κόσμος εξωθείται στην απλή εξασφάλιση τροφής και όχι στην αυτή καθεαυτή διατροφικής της αξία, γεγονός που οδηγεί σε αμφιβόλου ποιότητας ταχυφαγεία και junk food.

Η Διαβητολόγος και Μέλος του Δ.Σ. της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρίας-ΕΔΕ, Dr Στέλλα Ηρακλειανού, επισήμανε μεταξύ άλλων την αξία της άσκησης και της σωστής διατροφής στον έλεγχο της «μάστιγας» του διαβήτη, τονίζοντας ότι ο κάθε άνθρωπος οφείλει να βρει για τον εαυτό του το πρόγραμμα εκείνο που θα του αποτρέψει την εμφάνιση της νόσου στην πορεία της ζωής του.

Όπως επισήμαναν οι Διαβητολόγοι, όπλα στη μάχη του διαβήτη είναι 1) η διατήρηση του βάρους σε χαμηλά επίπεδα 2) η αποφυγή του junk food 3) η συνεχής άσκηση 4) η μεσογειακή διατροφή που είναι πλούσια σε φυτικές ίνες, όσπρια και ελαιόλαδο και  5) η συνεχής παρακολούθηση του επίπεδου σακχάρου στο αίμα (1-3 φορές ημερησίως) για τα άτομα με διαβήτη. Καμπύλη σακχάρου επίσης πρέπει να κάνουν μετά τα 45 έτη όλα τα άτομα που δεν έχουν διαβήτη και μετά τα 20 όσοι είναι παχύσαρκοι ή έχουν θετικό ιστορικό κληρονομικότητας διαβήτη στην οικογένεια.

Η Αντιπρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Διαβητικών Ελλάδος, κα Γκόλφω Γεμιστού, εκπροσωπώντας την πλευρά των ανθρώπων που ήδη νοσούν, επισήμανε την αξία της πρόληψης, ενώ έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στο μέγεθος της αλλαγής της ζωής ενός ατόμου με διαβήτη, καθώς όπως χαρακτηριστικά είπε, «τον διαβήτη τον παντρεύεσαι και δυστυχώς δεν μπορείς να πάρεις διαζύγιο εφ’ όρου ζωής».

Ο Dr Ανδρέας Μελιδώνης δήλωσε χαρακτηριστικά: «Παλαιότερα ο διαβήτης ήταν η νόσος των πλουσίων ή αλλιώς «νόσος της ευημερίας» γιατί σχετιζόταν με την επάρκεια και την πληθώρα τροφής. Σήμερα αποτελεί και τη νόσο των φτωχών, καθώς η κρίση περιορίζει τη διατροφική σωστή συμπεριφορά και τη φροντίδα της υγείας μας. Υπολογίζεται ότι περίπου 2-3% του πληθυσμού έχουν πρόβλημα διαβήτη και δεν το γνωρίζουν».

Ο Πρόεδρος του ΙΕΚ ΑΚΜΗ, κ. Κων/νος Ροδόπουλος, μεταξύ άλλων δήλωσε: «Το ΙΕΚ ΑΚΜΗ  πάντα αρωγός σε σημαντικές πρωτοβουλίες και πάντα μπροστά στις εξελίξεις, έδωσε για μία ακόμη φορά το «παρών» σε φλέγοντα ζητήματα που απασχολούν τον σύγχρονο άνθρωπο ειδικότερα σε θέματα υγείας. Ο διαβήτης αποτελεί τη νέα απειλή της κοινωνίας μας. Παίρνει διαστάσεις επιδημίας λόγω της πανδημίας παχυσαρκίας ιδιαιτέρως από την παιδική ηλικία και της κακής ποιότητας διατροφής και διαβίωσης. Η πρόληψη αποτελεί πάντα τον καλύτερο σύμμαχο κατά της νόσου».

Στο τέλος της εκδήλωσης, πραγματοποιήθηκε ενημέρωση από επιστημονικούς συνεργάτες και δόθηκαν παραπεμπτικά εξετάσεων από ιατρούς του Κοινωνικού Προγράμματος «Προσέχω το Διαβήτη μου», που αποτελεί μία εξέχουσα πρωτοβουλία της Quality Net Foundation, με την αιγίδα της Ελληνικής Νεφρολογικής Εταιρίας, της Ελληνικής Ενδοκρινολογικής Εταιρίας, τη συνεργασία των Κοινωνικών και Δημοτικών Ιατρείων και της ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗΣ με την υποστήριξη της ΝΟVARTIS. Το πρόγραμμα που θα διαρκέσει έως το τέλος του 2014, προσφέρει τη δυνατότητα σε ανασφάλιστους και άτομα ευαίσθητων οικονομικών ομάδων, να πραγματοποιήσουν ΔΩΡΕΑΝ γενικό έλεγχο σακχάρου και νεφρικής λειτουργίας, με παραπεμπτικά που χορηγούν συνεργαζόμενοι ιατροί Δημοτικών και Κοινωνικών Ιατρείων και πραγματοποιούνται στην ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗ.

Η δράση ολοκληρώθηκε πολύ… γλυκά, με την προσφορά εξαιρετικών γλυκών εδεσμάτων από ΣΤΕΒΙΑ, ειδικά για διαβητικούς, που προσέφεραν σε όλους τους συμμετέχοντες και του θαμώνες των PUBLIC ζαχαροπλάστες των ζαχαροπλαστείων Τσίρου με τη συνδρομή των σπουδαστών ζαχαροπλαστικής του ΙΕΚ ΑΚΜΗ, ενώ τον καφέ «γλύκαναν» τα light drops της ΕΨΑ, το πρώτο ελληνικό γλυκαντικό σε υγρή μορφή από το φυτό ΣΤΕΒΙΑ.

Για την Παγκόσμια Ημέρα Διαβήτη, η Διεθνής Ένωση Γλυκαντικών (ISA) προωθεί τον υγιεινό τρόπο ζωής, προσθέτοντας μια δόση γλύκας και διασκέδασης

Σύμφωνα με εκτιμήσεις, περισσότεροι από 371 εκατομμύρια άνθρωποι σε ολόκληρο τον κόσμο υποφέρουν από διαβήτη και ο αριθμός αυτός αυξάνεται καθημερινά. Σήμερα, Παγκόσμια Ημέρα Διαβήτη, η Διεθνής Ένωση Γλυκαντικών (International Sweeteners Association - ISA) επισημαίνει τη σημασία των υγιεινών επιλογών για τη διατροφή και τον τρόπο ζωής. Για να προσθέσει νοστιμιά και διασκέδαση στην Παγκόσμια Ημέρα Διαβήτη, η Διεθνής Ένωση Γλυκαντικών (ISA) παρουσιάζει ένα ειδικά διαμορφωμένο βίντεο κινουμένων σχεδίων και μια σειρά συνταγών για υγιεινά πρωινά από ολόκληρη την Ευρώπη. Τα παραπάνω να συνοδευτούν από μία ζωντανή συζήτηση στο Twitter με οικοδεσπότες τους ειδικούς στον τομέα: Δρ Αιμιλία Παπακωνσταντίνου, Λέκτορα Διατροφής και Μεταβολισμού στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και τον Dr Duane Mellor, Επίκουρο Καθηγητή Διαιτολογίας στο Πανεπιστήμιο του Nottingham, Μ. Βρετανία.

Το βίντεο κινουμένων σχεδίων είναι το τρίτο μιας σειράς βίντεο της Διεθνούς Ένωσης γλυκαντικών (ISA) για την Παγκόσμια Ημέρα Διαβήτη, το οποίο προωθεί τα φετινά θέματα στην υγιεινή διατροφή, δηλαδή την πραγματοποίηση πιο υγιεινών επιλογών και τη σημασία του πρωινού. Το βίντεο αυτό των 2 λεπτών ζωντανεύει τέσσερις «Ήρωες Χαμηλών Θερμίδων» ("Lo Cal Heroes"), σε μια πόλη όπου επικρατούν ανθυγιεινές διατροφικές συνήθειες και ανθυγιεινός τρόπος ζωής. Καθώς τρέχουν εδώ κι εκεί στην πόλη, οι ήρωές μας, καθένας από τους οποίους αντιπροσωπεύει ένα διαφορετικό πρόβλημα υγείας, αναδεικνύουν τα οφέλη των μικρών αλλαγών και των «έξυπνων» διατροφικών αντικαταστάσεων, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης ολιγοθερμιδικών γλυκαντικών, ώστε να βοηθήσουν τους κατοίκους της πόλης να ακολουθήσουν πιο υγιεινές συνήθειες στην καθημερινή τους ζωή.

Επιπλέον, με την υποστήριξη ειδικών σε θέματα διαβήτη και διατροφής από ολόκληρη την Ευρώπη, η ISA δημιούργησε μία συλλογή συνταγών για πρωινά με χαμηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη που βοηθούν τους ανθρώπους, ανάμεσα στους οποίους και τα άτομα με διαβήτη, να ενσωματώσουν τα μηνύματα από το βίντεο στην καθημερινότητά τους. Οι συνταγές αυτές δείχνουν τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι μειώνοντας τη ζάχαρη ή αντικαθιστώντας την με ολιγοθερμιδικά γλυκαντικά,  μπορούν να δημιουργήσουν νόστιμα γεύματα που τους επιτρέπουν να απολαμβάνουν τη γλυκιά γεύση στο πρωινό τους, χωρίς υπερβολικές  θερμίδες.

Η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση είναι το πρώτο βήμα για να μειωθεί ο κίνδυνος εμφάνισης του σακχαρώδη διαβήτη και οι επαγγελματίες του κλάδου της υγείας συμφωνούν ότι απλές αλλαγές στο διαιτολόγιο και τον τρόπο ζωής, μπορεί να είναι αποτελεσματικές, τόσο για την πρόληψη/καθυστέρηση της εμφάνισης του διαβήτη, όσο και για τη διαχείρισή του. Σύμφωνα με την Δρ Αιμιλία Παπακωνσταντίνου «τα γλυκαντικά με λίγες ή καθόλου θερμίδες δεν επηρεάζουν τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα και  βοηθούν στον μακροπρόθεσμο γλυκαιμικό έλεγχο, πράγμα που σημαίνει ότι τα άτομα με διαβήτη μπορούν να έχουν περισσότερες εναλλακτικές επιλογές και στην ουσία να συμμορφώνονται καλύτερα με τα προτεινόμενα διατροφικά τους προγράμματα».

Με την τακτική σωματική άσκηση και τις «έξυπνες» αντικαταστάσεις, σε καθημερινή βάση, όπως είναι η αντικατάσταση τροφίμων και ροφημάτων που περιέχουν ζάχαρη με τα αντίστοιχα που περιέχουν ολιγοθερμιδικά γλυκαντικά, είναι δυνατόν να απολαμβάνουμε μεγαλύτερη ποικιλία διατροφικών επιλογών αλλά και τη γλυκιά γεύση, χωρίς να πραγματοποιείται αύξηση των επιπέδων του σακχάρου στο αίμα ή αύξηση των αναγκών μας για ινσουλίνη.

Φωταγώγηση

Η Ελληνική Διαβητολογική Εταιρεία, με την ευγενική υποστήριξη της AstraZeneca, αποφάσισε φέτος να φωταγωγήσει με το «μπλε φως» που αποτελεί το παγκόσμιο έμβλημα του διαβήτη, τα κτίρια του Πανεπιστημίου Αθηνών, της Ακαδημίας Αθηνών και της Εθνικής Βιβλιοθήκης, επί της οδού Πανεπιστημίου, για να τονιστεί ακόμη περισσότερο η επιστημονική διάσταση της Παγκόσμιας Ημέρας Διαβήτη. Κατά την τελετή φωταγώγησης των τριών αυτών κτιρίων, θα προβληθεί βίντεο-ντοκιμαντέρ με θέμα το ταξίδι του διαβήτη, το οποίο ξεκινά από την αρχαιότητα, αναφέρεται στο παρόν και προχωράει στο μέλλον και τις υποσχέσεις που αυτό φέρνει για τα άτομα με διαβήτη. Η τελετή φωταγώγησης τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Υγείας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης, την υποστήριξη της Διαβητολογικής Εταιρίας Βορείου Ελλάδος (ΔΕΒΕ), της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας (ΕΣΔΥ) και την ευγενική υποστήριξη της AstraZeneca.

Μπλε θα «βαφτεί» ο Λευκός Πύργος για την Παγκόσμια Ημέρα για τον Διαβήτη

Για ακόμη μία χρονιά, ο Λευκός Πύργος και για πρώτη φορά οι «Ομπρέλες» του Ζογγολόπουλου της νέας Παραλίας στη Θεσσαλονίκη θα «ντυθούν» στα μπλε από τις 18:00 έως τις 24:00.

Η δράση διοργανώνεται από τη Διαβητολογική Εταιρεία Βορείου Ελλάδος στο πλαίσιο της διεθνούς πρωτοβουλίας φωταγώγησης ιστορικών μνημείων και κτηρίων σε όλο τον κόσμο με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα για τον Σακχαρώδη Διαβήτη, που έχει καθιερωθεί στις 14 Νοεμβρίου. Σκοπός της συγκεκριμένης ημέρας είναι η ενημέρωση για την ασθένεια και τις μεθόδους πρόληψης και θεραπείας της.

Το διαδικτυακό κανάλι Livemedia http://www.livemedia.gr/album/14566 θα μεταδώσει ζωντανά τη φωταγώγηση, κατά τη διάρκεια της οποίας θα γίνει σύνδεση απευθείας με μία από τις αίθουσες στην οποία θα βρίσκεται σε εξέλιξη το 28ο Πανελλήνιο Διαβητολογικό Συνέδριο. Ο επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας - Διαβητολογίας ΑΠΘ και Πρόεδρος της ΔΕΒΕ, κ. Τριαντάφυλλος Διδάγγελος, θα συνομιλήσει με τη δημοσιογράφο Ειρήνη Συράκη για την Παγκόσμια Ημέρα του Διαβήτη.

Κατά τη διάρκεια της δράσης θα μοιράζονται προσκλήσεις για τη συμμετοχή των πολιτών στην Ημερίδα για άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη που θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 16 Νοεμβρίου 2014 στις 10.30 στο ξενοδοχείο Macedonia Palace. Της Ημερίδας θα προηγηθεί εκπαιδευτικός περίπατος διάρκειας μίας ώρας στη Νέα Παραλία, με συμμετοχή ατόμων με Σακχαρώδη Διαβήτη και γιατρών.

Η πρόληψη, σε συνδυασμό με τη σωστή διατροφή, την άσκηση, αλλά και τα φάρμακα, μπορούν να βοηθήσουν στη ρύθμιση του Σακχαρώδη Διαβήτη, επισημαίνουν οι επιστήμονες, που εκτιμούν ότι οι ασθενείς στη χώρα μας ξεπερνούν το ένα εκατομμύριο, από τους οποίους αρκετοί δεν το γνωρίζουν.

Η MSD δυναμικά παρούσα στις δράσεις ενημέρωσης για τον Σακχαρώδη Διαβήτη

Ο σακχαρώδης διαβήτης, η νόσος που χαρακτηρίζει την εποχή μας, λαμβάνει διαστάσεις «πανδημίας» την τελευταία δεκαπενταετία. Είναι μία «ύπουλη» μεταβολική ασθένεια που σε αρχικό στάδιο δεν εμφανίζει συμπτώματα, και πυροδοτείται από τον σύγχρονο τρόπο ζωής, ο οποίος χαρακτηρίζεται από την έλλειψη σωματικής άσκησης, τις κακές διατροφικές συνήθειες, την παχυσαρκία και το κάπνισμα. Συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών συμβάντων, νεφρικής ανεπάρκειας, νευροπάθειας, μονίμων βλαβών του αμφιβληστροειδούς και άλλων σοβαρών επιπλοκών.

Η αντιμετώπιση του διαβήτη αποτελεί παγκόσμια πρόκληση, καθώς 8,4% του παγκόσμιου πληθυσμού, που αντιστοιχεί σε 382 εκατομμύρια ανθρώπους, πάσχει σήμερα από σακχαρώδη διαβήτη, ενώ σε λιγότερο από 15 χρόνια ο αριθμός αυτός υπολογίζεται ότι θα αυξηθεί εκρηκτικά, φθάνοντας τα 592 εκατομμύρια. Αποτελεί δε τη βασική αιτία θανάτου για 5.100.000 άτομα σε παγκόσμιο επίπεδο. Στην Ελλάδα τα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 και 2 ανέρχονται σήμερα σε περίπου 585.000, δηλαδή ποσοστό περίπου 7% του γενικού πληθυσμού, ενώ είναι σημαντικό και το ποσοστό που πάσχει και δεν έχει διαγνωστεί (σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας του International Diabetes Federation (IDF) για ηλικιακό εύρος 20-79 ετών). *

Η MSD έχοντας μακρά ιστορία στην αντιμετώπιση των καρδιομεταβολικών νοσημάτων, ανταποκρίνεται στην ανάγκη πρόληψης και αντιμετώπισης του σακχαρώδη διαβήτη.

Σημαντικές πρωτοβουλίες  

Στο πλαίσιο αυτό, έχει λάβει μία σειρά από σημαντικές πρωτοβουλίες και υποστηρίζει δράσεις σε εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο που έχουν ως στόχο την υποστήριξη των διαβητικών ασθενών, την ενίσχυση της εκπαίδευσης και της έρευνας καθώς και την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού. Παρακάτω αναφέρονται οι πρωτοβουλίες της εταιρείας για το 2014. 

CARE program - «ΦροντίΖΩ με Διαβήτη»

Πρόκειται για ένα πρόγραμμα εκπαίδευσης και στήριξης ασθενών με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, βασιζόμενο σε τέσσερις άξονες: Εκπαίδευση, Εξατομικευμένη Διατροφική Υποστήριξη, Μετρήσεις της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνεις (HbA1c), Υπηρεσίες βελτίωσης της Συμμόρφωσης. Στόχος του προγράμματος είναι να παρέχει στους ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 εκπαίδευση και υποστήριξη για την καλύτερη διαχείριση της πάθησής τους, συμβουλές και γνώσεις για την υιοθέτηση ενός πιο υγιεινού τρόπου ζωής, καθώς και δωρεάν μετρήσεις γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HbA1c).

Το πρόγραμμα υλοποιείται σε όλη την Ελλάδα από τον Ιανουάριο του 2014, υπό την αιγίδα της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας με την ευγενική χορηγία της MSD. Η εγγραφή των ασθενών στο πρόγραμμα γίνεται μέσω των θεράποντων ιατρών. Η διάρκεια συμμετοχής των ασθενών στο πρόγραμμα είναι 12 μήνες και ο αριθμός των ασθενών που έχουν εγγραφεί μέχρι σήμερα, ξεπερνά τους 1000.

«Είναι ιδιαίτερη χαρά για μας που ένα πρόγραμμα ουσιαστικής υποστήριξης των διαβητικών ασθενών, όπως το «ΦροντίΖΩ με Διαβήτη» τελεί υπό την αιγίδα της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας. Μέσα από το πρόγραμμα και με τη συνεργασία των επαγγελματιών υγείας, θα μπορέσουμε να συμβάλουμε στη βελτίωση της διαχείρισης της νόσου και στη διαμόρφωση νέων δεδομένων για την αντιμετώπισή της», δήλωσε ο πρόεδρος της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας, κ. Αλέξιος Σωτηρόπουλος.

Χορηγία σε μεταπτυχιακό φοιτητή του ΤΕΙ Θεσσαλονίκης

Η MSD αναγνωρίζοντας τη σπουδαιότητα της εκπαίδευσης ως βασικό στοιχείο για τη συνεχή εξέλιξη της επιστήμης κάλυψε τα δίδακτρα του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών (ΠΜΣ) στο Τμήμα της Νοσηλευτικής του Αλεξάνδρειου Τεχνολογικού Εκπαιδευτικού Ιδρύματος Θεσσαλονίκης, με τίτλο «Φροντίδα στο Σακχαρώδη Διαβήτη» ενός αριστούχου μεταπτυχιακού φοιτητή, για το ακαδημαϊκό έτος 2013-2014. Η τελετή αποφοίτησης του τμήματος έγινε την Παρασκευή 31 Οκτωβρίου, στη Θεσσαλονίκη. Ο κ. Κυριάκος Α. Καζάκος, Παθολόγος-Διαβητολόγος, Αναπληρωτής Καθηγητής Νοσηλευτικής του ΑΤΕΙΘ και Διευθυντής του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών, δήλωσε: «Ο πυλώνας της εκπαίδευσης αποτελεί τον θεμέλιο λίθο για την καλύτερη διαχείριση του Σακχαρώδη  Διαβήτη. Σε αυτό το πλαίσιο λειτουργεί το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα που φιλοδοξεί να συμβάλλει στην άρτια εκπαίδευση επαγγελματιών υγείας στο Σακχαρώδη Διαβήτη. Θεωρώ ιδιαίτερα σημαντική την πρωτοβουλία της MSD να υποστηρίξει την προσπάθεια νέων ανθρώπων που αποτελούν την ελπίδα για την εξέλιξη και την πρόοδο στο Σακχαρώδη Διαβήτη.»

«Διαβητικό Χωριό»

Για δεύτερη χρονιά φέτος, η MSD υποστηρίζει το «Διαβητικό Χωριό», μία δράση που διοργανώνει η Πανελλήνια Ομοσπονδία Σωματείων Συλλόγων Ατόμων με Σακχαρώδη Διαβήτη (Π.Ο.Σ.Σ.Α.Σ.ΔΙΑ.) στις 6-8 Νοεμβρίου 2014, με σκοπό την εκπαίδευση και την ευαισθητοποίηση του ευρύτερου κοινού για την πρόληψη και τη σωστή διαχείριση του σακχαρώδη διαβήτη. Η MSD ήταν παρούσα στο «Διαβητικό Χωριό» και πέρυσι και έδωσε στο κοινό την ευκαιρία να επισκεφθεί την τέντα αθλητικών δραστηριοτήτων και να μιλήσει απευθείας με δύο Έλληνες αθλητές παγκόσμιου βεληνεκούς, την Αγγελική Σκαρλάτου, Παγκόσμια Πρωταθλήτρια ιστιοσανίδας, με συμμετοχή σε τρεις Ολυμπιάδες, και τον Αλέξανδρο Νικολαΐδη, αθλητή του τάε κβον ντο και Αργυρό Ολυμπιονίκη. Οι αθλητές παρείχαν στο κοινό πολύτιμες συμβουλές σχετικά με τη σωματική άσκηση και τα οφέλη της για την πρόληψη και αντιμετώπιση του σακχαρώδη διαβήτη.

Εκστρατεία Ενημέρωσης για το Σακχαρώδη Διαβήτη

H Εκστρατεία Ενημέρωσης για τον Σακχαρώδη Διαβήτη με τίτλο «Άνοιξε το δρόμο στη Ζωή» ήταν ένα φιλόδοξο ενημερωτικό πρόγραμμα, το οποίο απευθύνονταν σε ιατρούς, νέους, εκπαιδευτικούς, γονείς και πάνω από όλα σε όλους τους ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη αλλά και τις οικογένειές τους. Πραγματοποιήθηκε από το Σύλλογο Ατόμων με Σακχαρώδη Διαβήτη Πειραιά και Νήσων με την υποστήριξη της φαρμακευτικής εταιρίας MSD.

Η εκστρατεία πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο και Ιούλιο 2014 στις πόλεις Πειραιά, Σαλαμίνα και Αίγινα και απευθυνόταν σε  ιατρούς, νέους, εκπαιδευτικούς, γονείς και πάνω από όλα σε όλους τους ασθενείς με Σακχαρώδη Διαβήτη και τις οικογένειές τους. Στις δράσεις περιλαμβάνονταν ενημερωτικές επιστημονικές εκδηλώσεις και διανομή ενημερωτικού έντυπου υλικού.

Παγκόσμιες δράσεις - "Go Blue for Breakfast"

Η MSD στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Ημέρας Διαβήτη, υποστηρίζει την πρωτοβουλία του IDF (International Diabetes Federation) «Go Blue for breakfast”, η οποία θέλει να αναδείξει τη σημασία του πρωινού για την προστασία από τον Σακχαρώδη Διαβήτη. Στο πλαίσιο αυτό, η MSD σε συνεργασία με τη διατροφολόγο Sandra Mikhail, δημιούργησαν 3 συνταγές πρωινού με συστατικά κατάλληλα για διαβητικούς ασθενείς, οι οποίες θα συνοδεύονται από ενημερωτικό υλικό (infographic), το οποίο θα αναδείξει οπτικά τον θετικό αντίκτυπο της υγιεινής διατροφής στην υγεία των ασθενών με σακχαρώδη διαβήτη. Οι συνταγές θα αναρτηθούν στην ιστοσελίδα του IDF ενόψει της Παγκόσμιας Ημέρας Διαβήτη.

Η MSD, λαμβάνει ενεργή θέση στην αντιμετώπιση του σακχαρώδη διαβήτη, ενισχύοντας δράσεις που προλαμβάνουν και αντιμετωπίζουν τις επιπτώσεις του σακχαρώδη διαβήτη στην ποιότητα ζωής του ευρύτερου κοινού, θέτοντας ως πρωταρχικό στόχο την εκπλήρωση του οράματός της, να είναι ο κόσμος καλά.

Λύσεις από το υπουργείο Υγείας για ανασφάλιστους διαβητικούς

Με αφορμή την σημερινή Παγκόσμια Ημέρα Διαβήτη, το υπουργείο Υγείας αναμένεται άμεσα να λύσει το σημαντικό πρόβλημα  των ατόμων που πάσχουν από σακχαρώδη διαβήτη και έχουν χάσει την ασφαλιστική τους ικανότητα.

Όπως ανακοίνωσε ο υπουργός Υγείας, Μάκης Βορίδης, σε Συνέντευξη Τύπου του ΕΚΕΔΙ, εξετάζεται επέκταση κάλυψης των ανασφάλιστων διαβητικών εκτός από τα φάρμακα και στα αναλώσιμα, για τα οποία δεν υπάρχει πρόβλεψη στη σχετική Υπουργική Απόφαση.

Η δαπάνη εκτιμάται στις 250 χιλιάδες ευρώ το μήνα και θα προστεθεί στη συνολική εκτίμηση της δαπάνης των ανασφάλιστων.

Προστασία παιδιών με σακχαρώδη διαβήτη στο σχολικό περιβάλλον  

Με στόχο την εξάλειψη του κοινωνικού στίγματος αναφορικά με  τον σακχαρώδη διαβήτη και των ψυχικών επιπτώσεων για παιδιά που πάσχουν από διαβήτη τύπου 1 και τις οικογένειες τους, τα υπουργεία Υγείας και Παιδείας σχεδιάζουν ειδικό πρόγραμμα.

Όπως ανακοίνωσε η υφυπουργός Υγείας, Κατερίνα Παπακώστα, σε συνέντευξη τύπου με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Διαβήτη, πραγματοποιήθηκε συνεδρίαση για το ΣΔ1, για την αντιμετώπιση περιστατικών σακχαρώδους διαβήτη εντός των σχολείων, όπως και περιπτώσεων αλλεργίας.

Με συνεργασία των δύο υπουργείων, θα διοριστούν νοσηλευτές στα σχολεία όπου φοιτούν μαθητές με σακχαρώδη διαβήτη τ.1.

Σε πρώτη φάση, το πρόγραμμα αναμένεται να λειτουργήσει πιλοτικά σε ορισμένα σχολεία.

Ιατρικές ειδήσεις - Ιατρικά θέματα

επιστροφή στην κορυφή