Menu
A+ A A-

Χ. Ματσούκα: «Στην Ελλάδα καλό δημόσιο Πρωτοβάθμιο Σύστημα, δεν είχαμε ποτέ » 1o μέρος

Χάρις Ματσούκα, αιματολόγος, συντονίστρια διευθύντρια του αιματολογικού τμήματος του Νοσοκομείου Αλεξάνδρα, υπεύθυνη του Κοινωνικού Ιατρείου-Φαρμακείου της Αθήνας, μέλος του ΔΣ της ΕΙΝΑΠ

στην Αγγελική Μπομπούλα    

Η έκρηξη του αριθμού των ανασφάλιστων πολιτών που υπολογίζονται πλέον σε 3 έως 3,5 εκατομμύρια, οδηγεί με ραγδαίους ρυθμούς όλο και περισσότερους στα Κοινωνικά Ιατρεία- Φαρμακεία, τις εθελοντικές δομές που παρέχουν υπηρεσίες πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας σε ανασφάλιστους και παραπέμπουν τους ασθενείς στα δημόσια νοσοκομεία. Ανάμεσα τους, όλο και περισσότεροι Έλληνες-κατά κύριο λόγο της μεσαίας τάξης- οι οποίοι έχασαν επιχειρήσεις, δουλειές και το δικαίωμα στην ασφαλιστική κάλυψη καταφθάνουνστα Κοινωνικά Ιατρεία με έντονα ψυχολογικά προβλήματα καθώς νοιώθουν αβοήθητοι από την Πολιτεία και εξόριστοι στο περιθώριο.

Σήμερα μιλά στον «Ιατρικό Τύπο» η Χάρις Ματσούκα, αιματολόγος, συντονίστρια διευθύντρια του αιματολογικού τμήματος του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα», υπεύθυνη του Κοινωνικού Ιατρείου-Φαρμακείου της Αθήνας, μέλος του ΔΣ της ΕΙΝΑΠ για την ανθρωπιστική κρίση στην οποία καταμεσίς βρισκόμαστε, για την αδυναμία πρόσβασης όλο και μεγαλύτερου αριθμού πολιτών σε δωρεάν υπηρεσίες υγείας-γεγονός που οδηγεί σε σταδιακή μείωση του προσδόκιμου επιβίωσης στη χώρα μας- στα ιδιαίτερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ανασφάλιστες έγκυες και τα ανεμβολίαστα παιδιά.Η γιατρός πιστεύει στην συμμετοχή όλων των πολιτών στην προσπάθεια επίλυσης των προβλημάτων των ανθρώπων που καταφθάνουν στα Κοινωνικά Ιατρεία- τα οποία επισημαίνει ότι είναι δομές αλληλεγγύης και όχι φιλανθρωπίας-τελικός στόχος των οποίων είναι το κλείσιμο τους και η αντικατάσταση τους από ένα ισχυρό κοινωνικό κράτος που θα τεθεί σε τροχιά επαναλειτουργίας το συντομότερο δυνατόν.

Η Γαλλίδα εναλλακτική οικονομολόγος Ναταλί Κουτινέ, μιλώντας πρόσφατα σε εκδήλωση για τα συστήματα Υγείας στην Ευρώπη ανέφερε ότι το 32% των Γάλλων είναι εκτός συστήματος δημόσιας υγείας. Άρα, τι είναι αυτό που συνιστά την Ελλάδα μοναδική περίπτωση;

Η Ελλάδα είναι μία χώρα που αυτή η καταστροφή έχει συντελεστεί σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα, πολύ οξέως και αυτό συνιστά πολύ μεγάλο πρόβλημα γιατί τα συστήματα υγείας όπως και εκπαίδευσης έχουν νεκρό χρόνο ανάπτυξης ή θα λέγαμε πως πολλοί απότομοι κραδασμοί βλάπτουν σοβαρά την υγεία. Αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα έχουμε 3 ή 3, 5 εκατομμύρια ανθρώπους (δεν είμαστε σίγουροι για τον αριθμό) που είναι τελείως στο περιθώριο και δεν γνωρίζουμε για αυτούς τίποτα παρά μόνο όταν αρρωστήσουν και προσέλθουν στο σύστημα.

Το σίγουρο είναι πως αυτοί οι πάνω από3 εκατομμύρια ανασφάλιστοι, ήταν αρχικά στην συντριπτική τους πλειονότητα μετανάστες. Σήμερα ανασφάλιστοι είναι πάρα πολλοί Έλληνες, που προέρχονται κυρίως από τις τάξεις των ελευθεροεπαγγελματιών, (των λεγόμενων «παλιών του ΤΕΒΕ»), αυτών που είχαν μικρές επιχειρήσεις, στις οποίες έχει μπει «λουκέτο» σε ένα ποσοστό 40%.Πάρα πολλοί από αυτούς τους ανθρώπους έχουνε μείνει χωρίς περίθαλψη. Στην Ελλάδα η ασφαλιστική κάλυψη και η περίθαλψη είναι συνδεδεμένες, με αποτέλεσμα αυτοί οι άνθρωποι έχοντας χάσει την ασφάλιση τους, να έχουν χάσει και τα βιβλιάρια υγείας τους. Μαζί με αυτούς έχουν χάσει την δυνατότητα περίθαλψης και τα προστατευόμενα μέλη, δηλαδή τα παιδιά τους, ή η γυναίκα τους αν δε δουλεύει.

Αυτό σημαίνει ότι δεν δικαιούνται βιβλιάριο Πρόνοιας;

Είναι αρκετά δύσκολο για κάποιον να βγάλει βιβλιάριο Πρόνοιας, γιατί προυπόθεση είναι να μην έχει κανένα περιουσιακό στοιχείο. Αν δηλαδή κάποιος έχει κληρονομήσει ένα σπίτι από τους γονείς του, δεν δικαιούται να έχει βιβλιάριο Πρόνοιας. Είναι γνωστό πως οι Έλληνες-τουλάχιστον μέχρι πρόσφατα- είχαν σε υψηλό ποσοστό ιδιόκτητη κατοικία. Αν λοιπόν κάποιος έχει ένα κληρονομημένο σπίτι δεν μπορεί να βγάλει βιβλιάριο πρόνοιας. Επίσης ένα μεγάλο πρόβλημα είναι οι άρρωστοι οι οποίοι έκλεισαν τα μαγαζιά τους, και οι οποίοι επειδή χρωστάνε στο ΤΕΒΕ δεν μπορούν να βγάλουν βιβλιάριο. Είναι ένα πολύ δύσκολο θέμα. Το υπουργείο Υγείας είχε πει ότι θα δώσει κάποιαvoucherγια τους ανασφάλιστους αλλά αυτό αφορά περίπου 200.000 ανθρώπους, οπότε αν σκεφτεί κανείς τα τουλάχιστον 3.000.000 ανασφάλιστους, αντιλαμβάνεται ότι δεν λύνεται το πρόβλημα. Πρόκειται για ένα πολύ μεγάλο πρόβλημα σε όλο το σύστημα υγείας και στη Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, (που τώρα κλείνει εν πολλοίς) και στη Δευτεροβάθμια,στα νοσοκομεία. Είναι ένα καθημερινό πρόβλημα το οποίο εμείς δυσκολευόμαστε πολύ να το χειριστούμε.

Θεωρείτε ότι το κοινωνικό κράτος στην Ελλάδα είναι ήδη μια χαμένη υπόθεση;

Θεωρώ ότι χάνεται και μάλιστα με μεγάλα βήματα, ότι η Ελλάδα δεν θα αντιμετωπίσει ανθρωπιστική κρίση, είναι μέσα στην ανθρωπιστική κρίση. Βλέπουμε τα κοινωνικά ιατρεία τα οποία είναι αρκετά πια.

Το πρώτο που δημιουργήθηκε ήταν το Κοινωνικό Μητροπολιτικό Ιατρείο Ελληνικού, πριν δύο χρόνια περίπου. Σήμερα λειτουργούν 7 Κοινωνικά Ιατρεία μόνο στην Αττική καθώς και τρία δίκτυα αλληλεγγύης των γιατρών. Υπάρχουν ιδιώτες γιατροί, που συνεργάζονται με κάποιο από τα κοινωνικά ιατρεία. Για παράδειγμα κάποιος καρδιολόγος βλέπει στο ιδιωτικό του ιατρείο, ασθενείς που του στέλνει το κοινωνικό ιατρείο.

Με την αλλαγή που συντελείται αυτό το διάστημα στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας εκτιμάτε πως θα επιδεινωθεί η κατάσταση σχετικά με την πρόσβαση των ασθενών στις δημόσιες υπηρεσίες υγείας;

Πρακτικά μιλάμε για κλείσιμο της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας τουλάχιστον για ένα διάστημα. Είπανε για ένα μήνα, αλλά εμείς αμφιβάλουμε αν σε έναν μήνα θα μπορέσουν να γίνουν όλα αυτά που έχουν εξαγγείλει. Δεν ξέρουμε αν επαρκεί ο χρόνος για να γίνουν οι καινούργιες συμβάσεις, να αποφασίσουν οι γιατροί που θα πάνε, να ξαναλειτουργήσουν έγκαιρα τα πολυιατρεία. Ούτε και στα έξι-επτά νοσοκομεία που κλείσανε, κινήθηκαν τόσο γρήγορα οι διαδικασίες και πιστεύω ότι ούτε και για την ΠΦΥ θα κινηθούν γρήγορα. Πιστεύω πως θα μείνουμε για ένα διάστημα, χωρίς Πρωτοβάθμια Φροντίδας Υγείας. Η Ελλάδα είναι μία χώρα όπου η Πρωτοβάθμια Φροντίδα έπασχε πάντα, δεν ήταν καλά σχεδιασμένη όπως σε άλλα μέρη του κόσμου. Στα περισσότερα μέρη του πολιτισμένου κόσμου, η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας είναι ο βασικός βραχίονας της Υγείας, μία σκάλα πριν πας στο δευτεροβάθμιο και τριτοβάθμιο σύστημα είναι το πρώτο επίπεδο που πρέπει να πηγαίνει ο άρρωστος. Αυτό αν λειτουργεί καλά, καταρχήν εξοικονομείται πάρα πολύ χρήμα, έχεις καλύτερη πρόληψη και καλύτερη δημόσια υγεία. Μειώνονται τα περιστατικά που θα φθάσουν στο Δευτεροβάθμιο Σύστημα, το οποίο είναι βεβαίως περισσότερο χρηματοβόρο. Αυτό στην Ελλάδα δεν ήταν ποτέ καλά σχεδιασμένο. Το ΙΚΑ ήταν ένα μέρος του σημαντικό και βέβαια ένα πολύ μεγάλο μέρος του ήταν στην ιδιωτική ιατρική. Καλό δημόσιο Πρωτοβάθμιο Σύστημα δεν είχαμε ποτέ. Τα Αγροτικά Ιατρεία και τα Κέντρα Υγείας έχουν υποβαθμιστεί πάρα πολύ. Αυτά τα είχε δημιουργήσει ο Ανδρέας Παπανδρέου το 1981, και υπήρχε ένα μεγάλο δίκτυο. Σήμερα είναι αρκετά απαξιωμένα, υπάρχει έλλειψη προσωπικού και στελεχικού δυναμικού παντού.

Και τελικά οι παθογένειες της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας που υπήρχανε προ κρίσης, αυτή τη στιγμή έχουν επιδεινωθεί;

Πράγματι, αυτή τη στιγμή έχουν επιδεινωθεί και με το κλείσιμο των Πολυιατρείων του ΙΚΑ, πρακτικά είναι σαν να καταργείται η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας για ένα διάστημα ή για ένα ατελείωτο διάστημα.

Όταν κλείσεις μία δομή,μετά τα πράγματα γίνονται πιο δύσκολα. Όλοι περιμένουμε να δούμε, κανείς δεν θέλει να μείνουμε χωρίς Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας. Φοβούμαι όμως, γιατί τα δείγματα γραφής μέχρι τώρα της κυβέρνησης και του συγκεκριμένου υπουργού Υγείας είναι ότι μάλλον θέλουν να καταργήσουν θέσεις και να δείξουν απολύσεις από το σύστημα ή διαθεσιμότητες βάσει των αριθμών που επιζητεί η Τρόικα παρά να κάνουν κάτι που οδηγεί σε ουσιαστική αλλαγή.

Τα Κοινωνικά Ιατρεία πόσους ανθρώπους εξυπηρετούν;

Από στατιστικά στοιχεία που έχουμε, σε ένα χρόνο λειτουργίας έξι κοινωνικών ιατρείων εξυπηρετήθηκαν 20.000 ασθενείς. Αξίζει να πούμε ότι οι ασθενείς αυξάνονται ραγδαία. Από τα στατιστικά που κρατάμε, εμείς από το Κοινωνικό Ιατρείο της Αθήνας ανά τρίμηνο διαπιστώνουμε την αύξηση. Από τον Φλεβάρη του 2013 έως τον Γενάρη του 2014 εξυπηρετήθηκαν 3.500 ραντεβού στους γιατρούς και 1.500 στους οδοντίατρους. Στο Κοινωνικό Ιατρείο – Φαρμακείο της Αθήνας υπάρχουν οδοντίατροι με δύο έδρες οδοντιατρικές και νομίζω ότι το πιο οργανωμένο οδοντιατρείο  στο επίπεδο των Κοινωνικών Ιατρείων είναι αυτό του Κοινωνικού Ιατρείου – Φαρμακείου της Αθήνας.

Τα έξοδα του Κοινωνικού Ιατρείου-Φαρμακείου της Αθήνας, από που πληρώνονται;

Το Κοινωνικό Ιατρείο-Φαρμακείο της Αθήνας δέχεται οικονομική βοήθεια από τη Δημοτική Παράταξη «Ανοιχτή Πόλη» και συγχρόνως υπάρχουν και κάποιες εκδηλώσεις γιατί προσπαθούμε να είμαστε αυτόνομοι. Δεχόμαστε και χορηγίες, από κάποιες οργανώσεις ξένες, Γερμανών και Γάλλων, οι οποίεςμας προσφέρουν και μηχανάκια για το ζάχαρο και κάποιο ιατρικό εξοπλισμό. Υπάρχει τέτοια βοήθεια. Τα έξοδα θα λέγαμε ότι «κουτσοβγαίνουν».

Πόσοι εθελοντές και ποιων ειδικοτήτων απασχολούνται στο Κοινωνικό Ιατρείο-Φαρμακείο της Αθήνας;

Οι εθελοντές του Ιατρείου είναι περίπου εκατό. Δεν είναι όλοι γιατροί, υπάρχουν περίπου 40 γιατροί και 6 οδοντίατροι. Υπάρχει παιδοδοντίατρος, ψυχολόγοι, νευρολόγοι, παιδίατροι. Εγώ που είμαι αιματολόγος πρακτικά παίζω το ρόλο του παθολόγου κατά κύριο λόγο. Έχουμε ακόμη παθολόγους, γυναικολόγους, ψυχίατρους, ρευματολόγο, καθώς και καρδιολόγους οι οποίοι είναι εξωτερικοί συνεργάτες καθώς χρειάζεται εξοπλισμός.
επιστροφή στην κορυφή