Ο πόνος στον ώμο είναι από τα πιο συχνά μυοσκελετικά προβλήματα. Μπορεί να εμφανιστεί μετά από μια απότομη κίνηση, ένα πέσιμο, την προπόνηση ή απλώς με την καθημερινή καταπόνηση.

Στις περισσότερες περιπτώσεις υποχωρεί με ξεκούραση και απλά μέτρα. Όταν όμως ο πόνος επιμένει για εβδομάδες, ξυπνά τον ασθενή τη νύχτα ή περιορίζει την κίνηση του χεριού, συνήθως κάτι μέσα στην άρθρωση χρειάζεται πιο προσεκτική αξιολόγηση.

Οι συχνότερες αιτίες επίμονου πόνου στον ώμο

Ο ώμος είναι η πιο ευκίνητη άρθρωση του σώματος, αλλά και η λιγότερο σταθερή. Γι’ αυτό τραυματίζεται εύκολα. Οι πιο συνηθισμένες αιτίες επίμονου πόνου είναι:

• Τενοντίτιδα και σύνδρομο πρόσκρουσης: ερεθισμός των τενόντων του στροφικού πετάλου, συχνά από επαναλαμβανόμενες κινήσεις πάνω από το κεφάλι.
• Ρήξη τένοντα του στροφικού πετάλου: μερική ή ολική, μετά από τραυματισμό ή λόγω φθοράς με την ηλικία.
• Αστάθεια και εξάρθρημα ώμου: ο ώμος «βγαίνει» ή ο ασθενής νιώθει ότι πάει να βγει.
• Βλάβες του επιχείλιου χόνδρου (π.χ. βλάβη SLAP): συχνές σε αθλητές με ρίψεις.
• Παγωμένος ώμος (συμφυτική θυλακίτιδα): σταδιακή δυσκαμψία και περιορισμός της κίνησης.
• Ασβεστοποιός τενοντίτιδα: εναποθέσεις ασβεστίου στους τένοντες, με έντονο πόνο.

Τα σημάδια που δεν πρέπει να αγνοείτε

Αξίζει να εξεταστείτε από ορθοπαιδικό με εξειδίκευση στον ώμο αν:

• ο πόνος διαρκεί περισσότερο από λίγες εβδομάδες, παρά την ξεκούραση,
• πονάτε τη νύχτα ή δεν μπορείτε να κοιμηθείτε στο πλάι του ώμου που πονά,
• δυσκολεύεστε να σηκώσετε το χέρι πάνω από το κεφάλι ή νιώθετε αδυναμία,
• ακούτε ή νιώθετε «κλικ», τρίξιμο ή μπλοκάρισμα στην κίνηση,
• ο ώμος έχει βγει έστω και μία φορά ή νιώθετε ότι είναι ασταθής,
• ο πόνος ξεκίνησε μετά από πτώση ή τραυματισμό.

Η διάγνωση βασίζεται στην κλινική εξέταση και συμπληρώνεται, όπου χρειάζεται, με ακτινογραφία, υπερηχογράφημα ή μαγνητική τομογραφία.

Πρώτα η συντηρητική αντιμετώπιση

Οι περισσότερες παθήσεις του ώμου αντιμετωπίζονται αρχικά χωρίς χειρουργείο:

• ξεκούραση και αποφυγή των κινήσεων που προκαλούν πόνο,
• φυσικοθεραπεία με εξατομικευμένο πρόγραμμα ασκήσεων,
• αντιφλεγμονώδη φάρμακα για περιορισμένο διάστημα,
• εγχύσεις στην άρθρωση, ιδανικά με καθοδήγηση υπερήχου για μεγαλύτερη ακρίβεια.

Για πολλούς ασθενείς αυτά αρκούν.

Πότε προτείνεται αρθροσκόπηση

Η αρθροσκόπηση ώμου εξετάζεται συνήθως όταν:

• η συντηρητική θεραπεία δεν έχει φέρει βελτίωση, παρά τη συνεπή εφαρμογή της,
• υπάρχει ρήξη τένοντα, ιδιαίτερα σε ενεργούς ασθενείς που χρειάζονται δύναμη στο χέρι,
• ο ώμος εξαρθρώνεται επανειλημμένα,
• υπάρχουν μηχανικά συμπτώματα, όπως μπλοκάρισμα ή ελεύθερα σωματίδια μέσα στην άρθρωση.

Πρόκειται για ελάχιστα επεμβατική τεχνική: μέσα από μικρές οπές εισάγεται μια λεπτή κάμερα και ειδικά εργαλεία, ώστε ο χειρουργός να δει την άρθρωση σε μεγέθυνση και να αποκαταστήσει τη βλάβη. Χωρίς μεγάλες τομές, ο μετεγχειρητικός πόνος είναι μικρότερος, η νοσηλεία συνήθως αυθημερόν και η επιστροφή στην καθημερινότητα πιο γρήγορη από ό,τι στην ανοιχτή χειρουργική.

Κόστος και ασφαλιστική κάλυψη

Ένα από τα πρώτα ερωτήματα όταν προτείνεται χειρουργείο είναι το κόστος. Αυτό διαμορφώνεται από το νοσήλιο και τα υλικά, που εξαρτώνται από το είδος της βλάβης, και από τις ιατρικές αμοιβές της χειρουργικής ομάδας. Για ασθενείς με ιδιωτική ασφάλεια, η επέμβαση καλύπτεται συνήθως μετά από προέγκριση, σύμφωνα με το πρόγραμμα του καθενός.

Για ασφαλισμένους του ΕΟΠΥΥ υπάρχουν ειδικά πακέτα στα ιδιωτικά νοσοκομεία. Για το κόστος αρθροσκόπησης ώμου και τι περιλαμβάνει, η καλύτερη ενημέρωση γίνεται από τον χειρουργό, αφού αξιολογηθεί η συγκεκριμένη περίπτωση.

Μην «συνηθίσετε» τον πόνο

Πολλοί ασθενείς προσαρμόζουν σιγά σιγά τις κινήσεις τους ώστε να αποφεύγουν τον πόνο, και καθυστερούν την εξέταση για μήνες. Σε ορισμένες παθήσεις, όπως οι ρήξεις τενόντων, η καθυστέρηση μπορεί να κάνει τη βλάβη μεγαλύτερη και την αποκατάσταση πιο δύσκολη. Η έγκαιρη διάγνωση δεν σημαίνει απαραίτητα χειρουργείο. Σημαίνει ότι θα επιλεγεί η σωστή θεραπεία τη σωστή στιγμή.

Το άρθρο γράφτηκε με την επιστημονική συμβολή του Δρ. Παναγιώτη Παπαδόπουλου, ορθοπεδικού χειρουργού στην Αθήνα, με εξειδίκευση στη χειρουργική ώμου και γόνατος και στις αθλητικές κακώσεις (ιατρεία Γλυφάδας και Μαρουσίου).